Elektrikli araç sahipliği yaygınlaştıkça “site otoparkına elektrikli araç şarj istasyonu” kurmak, sadece erken teknoloji meraklılarının değil, her ölçekten toplu konutun gündemine girdi. Bir sitede yürütülen şarj altyapısı projesi, daire başına karbon ayak izini azaltmanın ötesinde; gayrimenkul değerini yükseltmek, site aidat dengesini iyileştirmek ve enerji güvenliğini modernize etmek gibi kalıcı etkiler doğurur. Sektör paydaşları açısından bakıldığında, site ve apartmanlarda elektrikli araç şarj ünitesi kurulumu genelgesi ergonomik bir çerçeve sunmuş olsa da, süreci başarıyla tamamlama sorumluluğu yine site yönetim ekosisteminin omuzlarındadır. Türkiye’de güncel elektrikli araç site yönetmeliği, kat maliklerinin onay prosedürü, dağıtım sistemi proje tadilatı, yangın güvenliği ve sayaçlandırma gibi çok katmanlı kurallar getirir. Bu rehber; mevzuatın öngördüğü adımları, sahadan kanıtlanmış uygulama örnekleriyle birleştirerek “Elektrikli araç sitelerde nasıl şarj edilir?” sorusunu teknik, hukuki ve ekonomik boyutlarıyla açıklar. Özetle, uygun proje planlaması ve şeffaf karar süreçleriyle bir konut sitesi, hem sakinleri için konforlu bir şarj deneyimi yaratabilir hem de enerji dönüşümünde öncü pozisyona yerleşebilir.
Sitede Elektrikli Araç Şarj İstasyonu Yönetmeliği
Türkiye’de 2023 sonunda revize edilen Site ve Apartmanlarda Elektrikli Araç Şarj Ünitesi Kurulumu Genelgesi, toplu konut alanlarına özel bir altyapı rehberi sunar. Tebliğe göre 22 kW’a kadar AC şarj üniteleri “basit tadilat” kapsamında değerlendirilir ve EPDK lisansı gerekmeden kurulabilir; 22 kW üstü AC veya DC istasyonlar ise “işletmeci lisansı” prosedürüne tabidir. Yönetmeliğin en kritik maddesi, “ortak alan tadilatı kararı” için salt çoğunluk (%51) onay şartıdır. Karar defteri kaydının yanı sıra, elektrik proje tadilat dosyası, yangın senaryosu çizimi ve topraklama raporu dağıtım şirketine sunulur. Bu belge seti; sitelerde elektrikli araç şarj istasyonu yönetmeliği çerçevesinde IP65 sınıfı donanım, tip-B kaçak akım koruması, MID onaylı sayaç ve OCPP 1.6+ yazılım şartlarını içerir. Yönetmelik, kapalı otoparklarda duman algılama ve sprinkler kapsama alanını da zorunlu kılar. Ayrıca şarj hizmeti kWh cinsinden ücretlendirileceğinden, gelir paylaşım modeli kat maliklerine sunulmalı ve muhasebe sisteminde “enerji satışı” kalemi olarak izlenmelidir. Bu düzenleme sayesinde “sitelerde elektrikli araç şarj istasyonu zorunlu mu?” sorusunun cevabı, henüz zorunluluk değil; ancak uygun alt yapısı bulunan siteler için ciddi bir rekabet avantajıdır.
Site Otoparkına Şarj İstasyonu Kurmak İçin Yapılması Gerekenler
Site yönetimi, şarj projesini başlatmadan önce profesyonel bir elektrik ve makine mühendislik firmasıyla sözleşme yapmalıdır. İlk adım, yük analizi ve ana pano kapasite ölçümüdür: Trafo gücü (kVA) × 0,92 – mevcut sürekli yük = kullanılabilir rezerv. Sonuç, sitenin mevcut altyapıyla kaç adet soket destekleyebileceğini gösterir. Sonraki aşama, AG proje tadilatı için dağıtım şirketine başvurudur; güç artışı gerekiyorsa trafo kapasitesi yükseltilir. Saha keşfi sırasında kablo güzergâhı, kablo kesiti (min. 5 × 6 mm² bakır), yangına dayanıklı kablo kanalı ve IP65 Wallbox montaj noktası belirlenir. Tip-B kaçak akım rölesi, C-tip otomatik sigorta ve MID sayaç pano içine eklenerek mevzuata uyum sağlanır. Proje dosyasında, yangın senaryosu (duman dedektörü, sprinkler ve havalandırma planı) yer alır. OCPP sunucusuna entegre edilen şarj üniteleri, mobil uygulama üzerinden kWh fiyatı, tarife zamanlaması ve RFID yetkilendirmesiyle yönetilir. Böylece site otoparkına şarj istasyonu kurmak için yapılması gerekenler net bir adımlar listesine dönüşür: mühendis keşfi → yönetim kararı → proje onayı → kurulum → devreye alma.
Sitelerde Hangi Tür Şarj İstasyonu Kurulur?
Toplu konut projelerinde üç ana şarj modeli öne çıkar: (1) Paylaşımlı AC Hub, 11-22 kW gücünde Wallbox’larla çoklu araç sırayla şarj edilir. (2) Tahsisli Wallbox, her daireye 7,4 kW tek faz veya 11 kW üç faz bireysel soket sunar; sayaç bireysel aboneliğe bağlanır. (3) Yüksek Güçlü DC Hub, 60-150 kW arası ünitenin saatlik devir hızı yüksektir, misafir ve ticari kullanıcıya da hizmet verir. AC çözümler kurulum maliyeti küçük, amorti süresi kısa; DC çözümler yüksek CAPEX gerektirir, ancak gelir potansiyeli büyük ve hızlı şarj konforu sağlar. Site yönetimi seçim yaparken mevcut enerji kapasitesi, kullanıcı sayısı, yatırım bütçesi ve gelir planı parametrelerini karşılaştırmalıdır.
Sitelerde Elektrikli Araç Şarj İstasyonu Zorunlu mu?
Mevzuat, henüz mevcut siteler için zorunluluk getirmedi; ancak yeni ruhsat alan projelerde her 20 araçlık park yerine en az bir şarj noktası koşulu aranıyor. Buna rağmen, enerji dönüşümü hedefleri ve gayrimenkul piyasasındaki talep, sitelerde elektrikli araç şarj istasyonu zorunlu mu sorusunu fiiliyatta “rekabet baskısıyla gerekli” konumuna taşıdı. Ayrıca enerji performans sertifikası puanını yükseltmek isteyen site projeleri, şarj altyapısını erken aşamada kurarak yeşil bina sınıflandırmasına (EDGE, BREEAM, LEED) avantaj sağlıyor.
Sitelerde Bireysel Şarj İstasyonu Kurulumu Nasıl Yapılır?
Bireysel kurulum, daire sahibinin kendi park alanına özel bir Wallbox monte etmesiyle gerçekleşir. Süreç, yönetim kuruluna yazılı başvuru yapılmasıyla başlar; ortak alan kablo geçişi gerekeceği için apartman karar defterine “engelsiz geçiş” onayı işlenir. Ardından dağıtım şirketine ek abonelik talebi gönderilir; böylece Wallbox, daireye ait bağımsız bir mesken tarifesiyle faturalandırılır. Elektrik mühendisi keşif raporunda ana pano boş kapasitesi, kablo kesiti ve sigorta değerlerini kontrol eder. En az 5×6 mm² NYY bakır kablo, yanmaz kanal içinde park yerine kadar çekilir. Pano tarafına 40 A C-tip otomatik sigorta ve 30 mA tip-B kaçak akım rölesi eklenir. Seçilen Wallbox IP65 korumalı ve MID sertifikalı sayaç içermelidir; böylece enerji takibi hem kullanıcı hem de yönetimce şeffaf izlenir. Montaj noktası su ve gaz tesisatından en az 50 cm uzaklıkta, yangına dayanıklı dübellerle sabitlenir. Kurulum sonrası OCPP sunucusuna cihaz kaydı yapılır; mobil uygulama üzerinden şarj sınırı, tarife seçimi ve RFID yetkilendirmesi aktif edilir. İlave trafo yükü oluşmazsa süreç bir hafta içinde tamamlanır; maliyet, 7,4 kW tek faz Wallbox için ortalama 35 000 TL civarındadır.
Sitelerde Şarj İstasyonu Nasıl Kurulur?
Toplu kullanım odaklı kurulum beş adımdan oluşur. İlk adım planlamadır: yönetim, araç sayısını, günlük enerji ihtiyacını ve yatırım bütçesini belirler. İkinci adım, kat maliklerinden salt çoğunlukla ortak alan tadilatı kararı almaktır; karar defterine işlem kaydedilir. Üçüncü adımda yetkili mühendislik firması, trafo rezervini ve pano kapasitesini ölçerek AG proje tadilat dosyası hazırlar, dağıtım şirketine onay için sunar. Dördüncü adım montajdır: IP65 Wallbox veya 22 kW AC hub seçilir, kablo güzergâhı yangın dayanımlı kanallarla hazırlanır, pano içine tip-B kaçak akım rölesi ve MID sayaç yerleştirilir. Son adım devreye alma ve eğitimdir; şarj yazılımı OCPP 1.6+ protokolüyle buluta bağlanır, site sakinlerine mobil uygulama kullanımı ve güvenlik prosedürü anlatılır. İstasyon faaliyete geçtiğinde yönetim, kWh başına ücret veya aylık abonelik modeliyle gelir elde eder. Proje süresi trafo güç artışı gerekmiyorsa ortalama dört hafta, maliyeti bir soketli 22 kW çözüm için 70–80 000 TL aralığındadır; yatırım beş yıl içinde kendini amorti eder.
Sitelerde DC Şarj İstasyonu Kurulabilir mi?
Evet, sitelerde 60 kW ve üzeri DC hızlı şarj kurulabilir; ancak yüksek güç, teknik ve hukuki ek gereksinimler getirir. Öncelikle 22 kW sınırını aşan her istasyon “işletmeci” statüsünde EPDK lisansı ister. 100 kW’lık bir DC ünite, yaklaşık 150 kVA ek güç çeker; bu da çoğu sitenin mevcut trafosunu yetersiz kılar. Çözüm olarak trafo kapasitesi yükseltilir ya da orta gerilim (OG) bağlantısı yapılır; her iki seçenek de önemli CAPEX kalemidir. Yangın yönetmeliği DC kablo sıvı soğutması, acil durdurma butonu ve bağımsız duman dedektörü zorunluluğu getirir. Ayrıca aktif soğutmalı güç modülleri için kesintisiz havalandırma gerekir. Ekonomik tarafta, kWh satışına ek “hızlı şarj hizmet bedeli” konularak gelir artırılır; ticari kullanıcı veya taksi filosu bulunan rezidans projelerinde bu model cazip olabilir. Montaj adımı, OG hücre kurulumu, topraklama barası genişletmesi ve tip-B+DC kaçak akım koruması içerir. Lojistik açıdan park manevrası için DC ünitenin site girişine yerleştirilmesi önerilir; böylece misafir araçlar da hizmetten yararlanabilir.
Sitelerde AC Şarj İstasyonu Kurulabilir mi?
AC Wallbox, toplu konutlar için en pratik ve düşük maliyetli çözümdür. 7,4 kW tek faz modeller küçük daire sitelerine, 11–22 kW üç faz modeller büyük yerleşkelere uygundur. 22 kW sınırının altındaki üniteler lisanssız kurulabildiğinden bürokrasi minimaldir. Kablo kesiti 5×6 mm² bakır, tip-B kaçak akım ve C-tip sigorta kombinasyonuyla yangın güvenliği sağlanır. Mobil uygulama veya RFID kart ile paylaşımlı kullanım, sıra yönetimini kolaylaştırır. Dinamik yük dengeleme özelliği, aynı hatta çalışan asansör ve hidrofor yüklerini izleyerek Wallbox akımını otomatik kısar; böylece ana sigorta atmaz. Enerji maliyetleri gece tarifesiyle azaltılır; kWh başına 2 TL’nin altına inen maliyet, kilometre başı 0,35 TL yakıt gideri demektir. Kurulum süresi trafo tadilatı gerektirmiyorsa 7–10 gün, maliyeti 40–50 000 TL bandındadır. AC ünite, bataryayı 3–5 saatte %80’e çıkararak gece park senaryoları için idealdir.
Şarj İstasyonu Kurulumu İçin Altyapı ve Elektrik Kapasitesi Nasıl Belirlenir?
Altyapı analizi üç veriye dayanır: trafo gücü (kVA), güç faktörü (PF) ve mevcut sürekli yük (kW). Formül: (Trafo kVA × PF) – (Mevcut yük × çeşitlilik faktörü) = rezerv kW. PF genellikle 0,92 alınır; çeşitlilik faktörü, otopark ve konut yüklerinin aynı anda maksimum çekmediğini yansıtarak %60–70 seçilir. Örneğin 630 kVA trafo: 630 × 0,92 = 580 kW. Mevcut sürekli yük 300 kW; 300 × 0,7 = 210 kW. Rezerv ≈ 370 kW. Bu kapasite, 16 adet 22 kW AC veya altı adet 60 kW DC ünitenin eşzamanlı çalışmasını kaldırır. Kablo kesiti IEC 60364-7-722 gereği akım, uzunluk ve sıcaklık katsayısıyla belirlenir; 22 kW için ≥ 5×10 mm² önerilir. Topraklama direnci 5 Ω altında olmalıdır; faz-nötr izolasyon testi 500 V DC ile gerçekleştirilir. Dinamik yük dengeleme yazılımı rezerv gücü izleyerek aşırı akım riskini ortadan kaldırır.
Sitede Ortak Kullanım Alanlarında Şarj Noktası Kurulmasının Avantajları
Ortak alan şarj noktası, kullanıcı konforunu artırırken site ekonomisine sürdürülebilir gelir kazandırır. Sakinler, dış istasyon aramadan gece park ederken fişi takar; sabah tam menzille yola çıkar. Aidat giderleri, kWh satış karı ile kısmen finanse edilir; yönetim bütçesi rahatlar. Kapalı otoparkta egzozsuz sürüş sayesinde karbon monoksit ve azot oksit birikimi düşer; bu, havalandırma fanlarının çalışma süresini azaltarak elektrik tasarrufu sağlar. Ortak Wallbox, daire başına yatırım maliyetini bireysel çözümlere göre %40 düşürür; çünkü kablo kanalı ve sigorta gibi altyapı kalemleri paylaşılır. Gayrimenkul değerlemesinde şarj altyapısı bulunan siteler, benzer özellikteki projelere göre %5’e varan prim yapar. Çatıya entegre fotovoltaik panellerle şarj noktası eşleştirildiğinde, site elektrik tüketiminin yenilenebilir oranı artar; bu da yeşil bina sertifikası (LEED, BREEAM) süreçlerinde yüksek puan getirir. Son olarak, karbon ayak izini azaltan site imajı, çevre bilincine önem veren kiracı ve yatırımcıları çekerek doluluk oranlarını yükseltir.
Sitelerde Elektrikli Araç Şarjı İçin Kat Maliklerinin Onayı Gerekir mi?
Mevzuat, ortak alan tadilatı sayıldığından salt çoğunluk (%51) onayı zorunlu kılıyor. Eğer giderler aidata yansıyorsa, oy birliği aranmaz; salt çoğunluk yeterli. Ancak bireysel kurulumda, ortak alan kablo geçişi için yönetim izni şart ama kat malikleri oylaması gerekmeyebilir. Yönetim planında aksi bir hüküm varsa (örneğin %100 oy şartı), genel kurul o hükmü değiştirmeden proje ilerleyemez. Böylece sitelerde elektrikli araç şarjı için kat maliklerinin onayı gerekir mi? sorusu, hem yönetim planı hem de tebliğ maddeleri ışığında netleşir.
Leave a reply